The role of the state in Rome's grain trade

L. Casson, The role of the state in Rome's grain trade p22. Musti, Il commercio degli schiavi e del grano: Il caso di Puteoli p204-205, N. Morley, Metropolis and Hinterland; The city of Rome and the Italian economy 200 B.C. - A.D. 200 p88. 35 N. Purcell, Wine and wealth in ancient Rome p5. 36 Jongman, consumption p605, N. Purcell, Wine and Wealth p14. 37 Cato, De Agricultura p167. 38 Jongman, Het Romeins imperialisme en de verstedelijking van Italië p51. 39 Jongman, Romeins imperialisme p51.

hectoliter per jaar werd gedronken.40 Met 2000 liter per hectare is dat 400.000 hectare ofwel 4000 km². Dat zou al vier procent van het hele areaal zijn in Italië. Loubère schrijft dat de oogst rond 1870 zo'n 2300 liter per hectare bedroeg. 41 De kwalitatief mindere wijnen bestonden slechts voor een kleiner gedeelte uit de daadwerkelijke druif. Volgens Cato gebruikte men (voor een veel voorkomende soort, dus niet elitaire wijn) 10 qaudrantali (260 liter) most, dit is het sap van de druiven vermengd met suiker. 2 quadrantali van sterke azijn, 2 gekookte wijn en 50 quadrantali water. Daaruit blijkt dat slechts 18% uit pure oogst bestond.42 In Campanië blijkt dat de akkers op de vlakte graan produceerden en in de heuvels wijn en olijven, het sterftecijfer op de vlakte lag hoger. Het sterftecijfer kan gezien worden als de graadmeter voor welvaart.

Ook bleken de wijnboeren veelal vrije boeren te zijn en hadden de graanboeren een feodaal karakter.43 Een reden hiervoor is dat het drie jaar duurt voordat een wijnrank druiven gaat geven. Een kleine boer heeft de middelen niet om drie jaar te wachten op zijn eerste productie. Degene die een wijngaard wilde beginnen moest dus al een bepaalde welvaart bezitten of andere middelen van inkomsten tijdens die eerste drie jaren. Ik ga mij in dit betoog verder niet bezig houden met de status van de boer. Want een vrije boer of een boer die pacht dient te betalen, of zelfs een slaaf, zij zullen gelijk produceren. Erdkamp merkt op dat het risico van de landeigenaar met wijnranken laag was. De landeigenaar verkocht de druiven als ze nog aan de rank zaten en degene die het gekocht had droeg zorg voor de oogst en verwerking. Hierdoor had de landeigenaar nog minder arbeidsuren nodig op zijn land, wat het aantrekkelijker maakte om over te stappen op druiven in plaats van graan.44 'by buying grapes on the vine the negotiatores45 gambled on the size and quality of the harvest, and on the state of the market when the wine was ready'.